ابراهيم عاملي ( موثق )
298
تفسير عاملي ( فارسي )
تشديد شين و نصب نعاس خواندهاند . تفسير عبده : بيهقى از علىّ ( ع ) نقل كرده است : من نگاه كردم هيچكس بيدار نبود مگر پيغمبر كه در زير درخت تا صبح نماز مىخواند . « وَيُنَزِّلُ عَلَيْكُمْ مِنَ السَّماءِ » تا آخر 11 تفسير حسينى نوشته است : صحابه را در آن شب كه روزش التقاى فريقين خواست بود دغدغه اى عظيم دست داد ، جهت آن كه منزل ايشان در ريگستانى بود كه رونده را قدم بر خاك فرو مىرفت و آب نيز نداشتند و حقّ سبحانه خواب بريشان گماشت براى ايمنى على الصّباح شيطان آغاز وسوسه كرد كه شما آب نداريد و پاى تا به زانو به خاك فرو مىرود و كافران بر زمين سختاند و بر آب قادر ، حقّ سبحانه در آن محلّ باران فرستاد . « وَيُثَبِّتَ بِه الأَقْدامَ » 11 مجمع : ابن عبّاس و مجاهد و عدّه اى گفتهاند : يعنى خداوند به واسطه ى باران و سختى زمين پاى شما را محكم مىكند كه فرو نرود و نلغزد . ابو عبيده گفته است : يعنى با اين وسائل شما را تقويت و تثبيت مىكنيم كه ثابت قدم و خاطر جمع و آرام دل باشيد . « فَاضْرِبُوا فَوْقَ الأَعْناقِ » 12 : ممكن است اين جمله خطاب به ملائكه باشد و ممكن است روى سخن با مسلمين باشد . كه مسلمين برگردن كافران بزنند يا ملائكه مأمور اين كار باشند . سخن ما : همان است كه در ترجمه نوشتيم . و در معنى كمك رسيدن به مسلمين به وسيله ى هزار ملك نظيرش در سوره ى آل عمران آيات صد و بيست به بعد در قضيّه ى احد گفته شده است كه ما آن را مفصّل نوشتهايم . در اين آيه تصريح به آمدن ملك نشده است بلكه دعا مستجاب شده است به اين طور كه هزار ملك كمك كنند و چون روايت صحيح و صريح نداريم كه موجوداتى غير آدمى با اعراب جنگيدهاند و نيز در دنباله ى وعده گفته شده است : « وَما جَعَلَه اللَّه إِلَّا بُشْرى » تا « مِنْ عِنْدِ اللَّه » كه اين جمله ها اگر صريح نباشد اشاره ى كامل است كه اين وعده براى آرامش دل و ثبات قدم مقرر شده است پس نتيجه ى اين جمله ها